EDGAR ALLAN POE – KIZIL ÖLÜMÜN MASKESİ

Seslendiren: Yalçın ALTIN

Sesli Kitap Açıklaması

Öykünün dehası, Tomris Uyar’ın çevirisiyle.

Edgar Allan Poe bu dünyada âdeta bir sürgün gibi yaşadı. Dehanın getirdiği uyumsuzluk eksik olmadı yaşamından. Hiçbir maddi güç ya da statü de bu uyumsuzluğun üstesinden gelemedi. Ne var ki Poe’yu Poe yapan da bu: Öykülerinde insanın karanlık yanlarına, sıkışmışlığına, tuhaflığına, zaman zaman duyduğu çaresizliğe gözünü kaçırmadan bakan Poe, okurlarından da aynı cüreti bekliyor.
Kızıl Ölümün Maskesi, Tomris Uyar’ın seçtiği öykülerden oluşuyor. Onun çevirilerinin özenini, sağduyusunu, inceliğini okurları biliyor. Bir Tomris Uyar çevirisinin değerini bilmenin önemini göstermek, günyüzüne çıkmasını sağlamak da gerek.

“Yüz yazar arasından bir örnek alırsak Diderot kanlı canlı bir yazardır; Poe ise, sinir sisteminin yazarıdır, hatta daha fazlasıdır – tanıdıklarımın en iyisi. Hiç kimse insan yaşamının ve doğanın istisnalarını ondan daha büyülü anlatmadı.”
Baudelaire’in sonsözüyle (Tanıtım Bülteninden)

Yazar Açıklaması

Edgar Allan Poe (19 Ocak 1809 – 7 Ekim 1849), Amerikalı şair, yazar, editör ve edebiyat eleştirmeni. Coğunlukla şiir ve kısa öykü yazmış. Özellikle gizem, gotik ve makabr hikâyeleri ile tanınır. ABD’de ve Amerikan edebiyatında Romantizm akımının önemli figürlerinden biri olmasının yanı sıra ülkesinde kısa öykünün ilk yazarlarından sayılır. Genellikle polisiye türünün mucidi olarak kabul edilmesinin yanında, yeni ortaya çıkmakta olan bilim kurgu türüne de katkıda bulunduğu öne sürülür. Yaşamını yalnızca yazdıkları ile sürdürmeye çabalayan Poe, Amerika’nın ilk ünlü yazarları arasında sayılır. Bunun sonucunda yaşamı ve kariyeri ekonomik güçlükler içinde geçmiştir.

Poe, Boston’da oyuncu anne-babanın ikinci çocuğu olarak doğar. 1810 yılında babası aileyi terk etmiş ve bir yıl sonra annesi ölmuş. Böylece yetim kalan Poe’yu Richmond, Virginia’lı John ve Frances Allan çifti evlerine aldı. Resmî olarak evlat edinmemelerine karşın Poe gençlik dönemine kadar onlarla birlikte kaldı. Daha sonra, kumar borçları ve Poe’nun eğitim masrafları nedeniyle John Allan ve Edgar’ın arası bozuldu. Poe Virginia Üniversitesi’ni parasızlıktan bırakmak zorunda kaldı. Eğitimi için para ayrılması konusunda Allan ile tartıştıktan sonra takma ad kullanarak 1827 yılında orduya katıldı.

İlgisini düzyazıya yönelten Poe sonraki birkaç yılını edebiyat dergileri için çalışarak geçirdi ve kendi özgü edebi eleştiri tarzı ile tanındı. İşi nedeniyle Baltimore, Philadelphia ve New York’un de bulunduğu çeşitli şehirlerde yaşamak zorunda kaldı. 1836 yılında Richmond’da 13 yaşındaki kuzeni Virginia Clemm ile evlendi. 1845 Ocak ayında yayımladığı “Kuzgun” şiiri ile büyük bir başarı kazandı. Şiirin yayımlanmasından iki yıl sonra eşi veremden öldü. Poe Baltimore’da 7 Ekim 1849’da 40 yaşında öldü. Ölüm sebebi bilinmemektedir. Alkol, beyne kan hücumu, kolera, uyuşturucu, kalp rahatsızlığı, kuduz, intihar, verem ve başka sebeplerden öldüğü ileri sürülmüştür.

Poe ve eserleri yalnızca ABD’de değil dünyada edebiyat üzerinde etkili olmuştur. Eserlerinin etkisi edebiyat dışında kozmoloji ile kriptografi üzerinde de görülmüştür. Poe ve eserleri edebiyat, müzik, film, televizyon ve popüler kültürün tüm alanlarında sıkça bulunmaktadır. Yaşadığı evlerin bazıları müze hâline dönüştürülmüştür. Mystery Writers of America (Amerika Gizem Yazarları) gizem türü edebiyat dalında seçkin eserlere yıllık olarak Edgar Ödülü vermektedir.